20 10 01 Gelders Dagblad

Consulent voor streektaal is brok erkenning

Door HENK HARMSEN

ZEVENAAR - Nooit was de officiële erkenning van de Nedersaksische dialecten in Achterhoek en Liemers voor de buitenwacht zo zichtbaar als door de advertentie waarin het Staring Instituut momenteel sollicitanten oproept voor de functie van streektaalconsulent. Behalve voor het dialect is de aanstaande benoeming ook een flinke opsteker voor het Instituut zelf.
De sollicitatieprocedure loopt deze week af. Er hebben al diverse serieuze kandidaten gereageerd.
Dr. Lex Schaars, de dialectoloog van het Staring Instituut, is erg verguld met de ondersteuning van de provincie Gelderland, die dit mogelijk maakt. Maar de nieuwe functie komt bepaald niet uit de lucht vallen.
Nadat de provincie eerder al aan het project Woordenboek Achterhoekse en Liemerse Dialecten van het Staring Instituut meebetaalde, werd in de laatstverschenen provinciale cultuurnota aangegeven dat de provincie bereid is om extra middelen in te zetten voor het streekeigene.
Dit vloeit voort uit de officiële erkenning van het Nedersaksisch als minderheidstaal. Het Staring Instituut kwam daarop zelf met het idee van een streektaalconsulent, omdat een dergelijke functie in enkele andere regio's al jaren bestaat en veel vruchten lijkt af te werpen.
Schaars: "Er wordt al heel lang over zo'n consulent gesproken, om niet te zeggen dat er al jaren 'gedonder' over is geweest, maar we kregen onlangs dan eindelijk groen licht om deze advertentie te plaatsen. Voor ons dus best een heugelijk moment.'' De annonce verscheen op 29 september.

Gezocht wordt iemand die een van de Oost-Gelderse dialecten vloeiend spreekt, inzicht heeft in streektaalverschillen en een opleiding op hbo-niveau heeft. Het gaat voorlopig om een tijdelijk dienstverband voor maximaal vierentwintig uur per week, tot 31 december 2004.
De nieuwe consulent of consulente wordt bij het Staring Instituut in Doetinchem gestationeerd en krijgt als taak het dialect uit te dragen in de breedste zin. Hij of zij legt contact met het onderwijs en ontwikkelt lesmateriaal.
De consulent stelt ook cursussen samen en geeft voorlichting over spelling en gebruik van de streektaal. Voor de rest zal de functie zichzelf nader inhoud moeten geven.

Natuurlijk werkt het Staring Instituut al jaren aan het uitdragen van het dialect. Ook is al veel met het onderwijs samengewerkt, zijn cursussen verzorgd en is een spelling ontwikkeld. Niets nieuws onder de zon dus.
Maar het is van groot belang dat dit nu structureel gaat gebeuren door iemand die zich er helemaal op kan richten en ook een zekere officiële status geniet. Dit alles kan de emancipatie van de streektaal ten opzichte van de standaardtaal bevorderen.

Nadat Groningen al jaren geleden als eerste provincie een wetenschappelijk streektaalfunctionaris benoemde in de persoon van Siemon Reeker, kwamen ook in andere regio's speciale mensen die zich beroepshalve met dialect gingen bezighouden, hetzij als wat meer wetenschappelijk functionaris, hetzij als meer praktisch consulent.
In Overijssel zijn twee streektaalconsulenten, een voor Twente en een voor Salland. Anderen zijn actief in de Friese Stellingwerven, Limburg (functionaris) en in Zeeland, terwijl in Drente momenteel een vacature is.
De Twentse streektaalconsulent Gerrit Kraa, oud-leraar Nederlands, heeft sinds zijn benoeming al veel initiatieven kunnen ontplooien. Een belangrijke is de 'streek-taal-telefoon'. Hier kunnen mensen terecht voor allerlei advies op dialectgebied. Het telefoonnummer stond aanvankelijk alleen op maandag open, maar is wegens grote belangstelling nu op alle werkdagen te bellen.

Kraa: "Veel mensen weten niet dat op enig moment van de dag in Nederland meer dialect dan standaard-Nederlands wordt gesproken. Er ligt een taak om mensen ervan te doordringen dat tweetaligheid een plus is en geen min. En ons Nedersaksisch is een prachtige Eurotaal."