vrijdag 22 02 2002 Dagblad De Limburger

Opinie / door Guus Urlings

Limburg tweetalig? Vergeet het maar

Eindelijk is het er. Het Meerjarenplan streektaal van de Raod veur 't Limburgs en streektaalfunctionaris Pierre Bakkes. Het antwoord op de vraag wat er concreet moet gebeuren om de Limburgse taal in stand te houden. Op 15 maart discussiëren Provinciale Staten erover. In het ABN.

VENLO/MAASTRICHT De vergemakkelijking en/of aanmoediging van het gebruik van streektalen, in gesproken en geschreven vorm, in het openbare en het particculiere leven.
Dat is een van de doelstellingen van het 'Europees Handvest voor streektalen of talen van minderheden'. Dus is het ook een beleidspunt voor de Raod 't Limburgs - de provinciale adviesraad voor het streektaalbeleid - en de provincie Limburg.
Gebruik van streektaal in gesproken en geschreven vorm in het openbare leven vergemakkelijken en aanmoedigen? Je zou het kunnen lezen als een aansporing tot het invoeren van tweetaligheid in Limburg.

Vergeethet maar.
Let op 'vergemakkelijking' en 'aanmoediging'. Voorzichtige forrmuleringen, die Gedeputeerde Staten van Limburg gretig aangrijpen om te benadrukken dat er "natuurlijk" geen sprake is van het bevorderen van tweetaligheid.
"De consequenties zouden in maatschappelijk en financieel opzicht bijzonder groot zijn."
De provincie wil 'het levend houden van de streektaal in gesproken en geschreven woord' nastreven, maar er zijn grenzen. In het officiële openbare leven (overheid, justitie en dergelijke) zal de nadruk op het gesproken woord komen te liggen. Het is niet reëel om te bevorderen dat openbare stukken (ook) in de streektaal worden opgesteld. Wel kan dit incidenteel gebeuren, op basis van vrijwilligheid.'
En verder? Straat- en plaatsnamen mogen van de provincie best in dialect op de borden. Ook op basis van vrijwilligheid. En altijd met Nederlandse vertaling.
Tot zover de officiële tweetaligheid in Limburg.

Het provinciaal bestuur ziet het Limburgs dus vooral als spreektaal, zeker in 'het openbare leven'. Maar zelfs als spreektaal krijgt het Limburgs daar niet echt een rechtspositie.
Het Europees Handvest "zet aan tot het wegnemen van discriminerende maatregelen (tegen het gebruik van streektaal, red.)".
Tja wat moet je daarmee? Het niet schriftelijk toepassen van de streektaal in bepaalde situaties - lees: in officiële stukken - is volgens Gedeputeerde Staten niet discriminerend. En regels die het spreken van Limburgs in 'het openbare leven' verbieden zijn er volgens GS niet.
"In beginsel zou de streektaal mondeling in alle geledingen van de samenleving in Limburg toegepast moeten kunnen worden", stellen GS. Met de nadruk op 'in beginsel'. Wij begrijpen evenwel dat zulks belemmeringen kan oproepen in die gevallen waarin schriftelijke verslaggeving plaatsvindt. Wij treden derhalve stimulerend op, maar op basis van vrijwilligheid."
De provincie wil wel 'aanzetten tot', maar heeft geen zin en ook geen juridisch/bestuurlijke instrumenten om iets af te dwingen. Voorlopig geen vergaderingen van gemeenteraden of Provinciale Staten in 'het plat'. Want dan komen de notulisten in de problemen.
Tot zover de officiële tweetaligheid in Limburg.

De behandeling van het Meerjarenplan Streektalen - waarin overigens op 48 pagina's precies één alinea in het Limburgs figureert - door Provinciale Staten op 15 maart zal in het ABN geschieden.
Er is iets te zeggen voor de afhoudende visie van Gedeputeerde Staten. Het Limburgs aanwijzen als tweede officiële taal in deze provincie zou meer problemen oproepen - om er maar een te noemen: wèlk Limburgs, en hoe spel je het? - dan voordelen bieden voor het behoud van de Limburgse taal.
Maar toch: wil het Limburgs werkelijk een poot aan de grond krijgen in het openbare leven, dan is méér nodig dan 'aanzetten tot' en geld uittrekken voor cursussen en lesboeken. Dan zullen de provincie, die zich toch adverteert als promotor en bewaker van het streektaalbeleid, en de politiek het goede voorbeeld moeten geven. En in dat opzicht hebben GS wel èrg weinig concreets in de aanbieding. De rest van het bestuurlijke en politieke veld trouwens nauwelijks iets meer.

Begin deze maand presenteerde in de gemneente Hunsel de politieke groepering Keerpunt 92/Kieërpuntj 92 haar verkiezingsprogramma/verkezingsprogram voor de gang naar de stembus op 6 maart. Tweetalig, inderdaad. Het bericht haalde de voorpagina van deze krant. Zolang dàt gebeurt, heeft het Limburgs nog een lange weg te gaan naar daadwerkelijke status 'in het openbare leven'.