27 03 2001 Dagblad de Limburger

Limburgs woordenboek is nog lang niet af

SITTARD/MAASTRICHT Vijfendertigduizend woorden staan er al in, nog eens vierduizend liggen klaar op de plank en wie weet hoeveel lemma's nog worden aangedragen door surfende Limburgers. Een ding is zeker: het eerste Algemeen Limburgs Woordenboek dat sinds gisteren via internet gratis verkrijgbaar is, is nog lang niet af.
Daar zijn de samenstellers, Paul Prikken uit Sittard en Wim Kuipers uit Maastricht, ook niet rouwig om. Integendeel, het internet en de mogelijkheden die dat opent voor reacties van lezers stelt hen in staat het woordenboek steeds te vernieuwen, levend te houden. Zoals het Limburgs zelf levend gehouden moet worden.

"De komende tien jaar zijn beslissend voor het voortbestaan van het Limburgs als aparte, zelfstandige, volwaardige en levende taal, die in heel Nederland aanvaard en gewaardeerd wordt. Om dit te bereiken, moet er een eenheidstaal komen, althans een vrij verregaande eenheid", vinden Prikken en Kuipers, die samen de werkgroep Algemeen Geschreven Limburgs (AGL) hebben opgericht.
De vorming van AGL was. drie jaar geleden een reactie op wat Prikken en Kuipers het talmende en besluiteloze taalcultuurbeleid van de provincie noemen. "Terwijl het gebruik en daarmee het behoud van de karakteristieke Limburgse taal achteruit hollen, komt er geen enkel serieus initiatief van de grond."

Ook het woordenboek is eigenlijk geboren uit protest tegen dat beleid. "Als je iets over het Fries wil weten, hoef e de Fryske Academie maar te bellen en krijg je alle informatie. Maar waar moet iemand naartoe die iets over het Limburgs wil weten? Veldeke heeft nog steeds geen internetsite en is ook telefonisch - honderd jaar nadat de telefoon is uitgevonden - niet bereikbaar. De pas benoemde streektaalfunctionaris krijg je ook al niet zomaar te pakken," zegt Paul Prikken. De vele bezoekers die de site van AGL - www.limburghuis.nl - inmiddels trekt, bewijzen volgens hem dat er wel degelijk behoefte bestaat aan zo'n infocentrum over Limburgse dialecten.
De provincie blijft echter aan het handje van Veldeke lopen." En die vereniging bemoeit zich weliswaar met het Limburgs, maar blijft daarbij steken op een wat Prikken 'socio-linguïstisch niveau' noemt. "Ik heb niets tegen de Veldeke-spelling, maar eigenlijk is dat geen spelling, maar een transcriptie van mogelijke uitspraak. Zoals je in het Nederlands kunt zeggen dat je 'therapeut' qua uitspraak net zo goed als 'therapuit' zou kunnen spellen. Dat is leuk voor deskundigen, maar heeft niets met taal te maken. De echte kenmerken van het Limburgs zitten niet in de spelling, maar in de zinsconstructie, het idioom, de typerende meervoudsvorming en de verkleinwoorden. Die dingen vind je dus niet in het Woordenboek Limburgse Dialecten, waar de provincie destijds tonnen in heeft gestoken, maar wél in ons woordenboek."

Een woordenboek dat dus niet af is en, als het aan Prikken en Kuipers ligt, eigenlijk ook nooit af zal raken. Als het Limburgs levend en lenig genoeg blijkt, zal het dialect zich steeds verjongen en vernieuwen. Bezoekers van de site kunnen daaraan meehelpen door suggesties in te sturen. AGL wil die suggesties maandelijks in een update verwerken. Het Algemeen Limburgs Woordenboek is gratis te krijgen via internet. Bewust gratis, want AGL wil de Limburgse taal promoten en vindt dat de drempel daarvoor zo laag mogelijk moet zijn. Erbij geleverd zit een zoekmachine die niet alleen een specifiek woord vindt, maar een hele lijst van lemma's ophoest waarin het gezochte woord voorkomt. Ook spreekwoorden en uitdrukkingen waarin het gezochte woord wordt gebruikt, kunnen op het scherm worden getoverd, want aan het woordenboek is ook een spreekwoordenboek gekoppeld.
Op termijn denkt AGL ook nog een etymologisch woordenboek, waarin de herkomst van woorden wordt verklaard, en een citatenboek toe te voegen aan de internetcollectie.