Waor of neet waor aflevering 630

vrijdag 24 oktober 2003

Wim Kuipers

Vree

[A. GOED]

Gister hauwe veer 't euver bone sjniebone. Die zien 't lekkers wen ze neet zoe diek zien, dan waert de sjaal get vree. 't Hollesj haet dao gei waord veur, alweer neet, sjaemel taelke, ich dink det ze ruw zèkge, mae vree is lang neet zoe roew wie sjoerpepeer, ich zól bao zèkge: zacht ruw.

[B. FOUT]

Zag dae man ouch wie d'r veur de rechbank sjting umdet hae zien vrouw gehouwd hauw. Gaaroet gein mishanjeling, zach hae: ich woor get "zacht ruw." Hae woor eine vreeë kaerel. Dan mót me dinke aan vringe, wo vreigele mit te make haet: en daovan is de oerbeteikenis: drejje. Vree, det woor waat in 't zuje de sjtegel is: draaihekje, wiejer nao 't naorde vring geneump. Dus vree is get wie huichelachtig, drejkóntjerig, dök eine fiemeleer.

[C. FOUT]

DE vree aod waord, en ich dink neet det det de 19e ieuw te baove gekómme is. Mesjiens allein in verhaole, det oop det nag deej. Oop: dae naam zuut me obbernuuj in dojeberichte in de gezet. Waat deej oop mit dae vree? Dae bónj d'r bie ziene akker dae d'r zjuus ingezejd hauw, det dao geine euverhaer zól loupe, jaegers beveurbeeldj. Ei teiken van vrede dus. 't Wore get witskes of ein hampel biejeingebónje sjtreu, dök einen tak.

[OPLOSSING: A]

Vree is vooral in Midden-Limburg nog algemeen bekend. Verwant met het Ned. wreed, maar deze betekenis kent het Ned. niet.

C. bedoelde vreewis of vreeries. Dat bestaat. De verkorting vree hiervoor is niet bekend. Heeft ook niets met vrede te maken, maar met het werkwoord vreden: beveiligen, afrasteren. In Midden-Limburg heette dat ding sjötsmei: vergelijk schutting.